YETS biedt organisaties inzichten over gedragsverandering

Een organisatie die daadwerkelijk gedragsverandering stimuleert bij kwetsbare jongeren door middel van basketbal. Dat is Youth Empowerment Trough Sports (YETS), opgericht door Peter Ottens. Verandermanagementbureau TEN HAVE Change Management kwam in contact met Ottens en besloot aan de hand van een analyse over gedragsverandering en de aanpak van YETS een boek te schrijven.

Dit klinkt als een inspirerend project. Hoe is dit boek tot stand gekomen?

Sjoerd Segijn: ‘Via de Rabobank Foundation is Wouter, partner bij TEN HAVE Change Management, in contact gekomen met Peter, die een volgende stap in de ontwikkeling van YETS wilde zetten. Geïnspireerd door het verhaal van Peter, kwamen zij tot de conclusie dat wij vanuit ons bureau een meer wetenschappelijke basis aan de aanpak van YETS konden geven, zodat Peter vragen over wat de aanpak van YETS effectief maakt beter kan beantwoorden. Die aanpak biedt ook veel inzichten voor leidinggevenden in organisaties. Daarmee hebben wij een mooi boek gemaakt, waar organisaties weer iets van kunnen leren.’

Hoe is het onderzoek vanuit jullie kant opgezet?

Judith Stuijt: ‘We wilden inzichtelijk maken hoe YETS gedragsverandering bij de jongeren teweegbrengt en hebben daarom de jongeren apart van elkaar geïnterviewd, zodat ze echt hun eigen verhaal konden vertellen. We zijn vooral ingegaan op de vraag wat YETS voor hen heeft opgeleverd en wat ze waardevol aan het traject vonden. Ook hebben we enkele coaches geïnterviewd over hun werkwijze met de jongeren. Daarmee hebben we het verhaal van YETS opgetekend en geduid aan de hand van het wetenschappelijke model met vijf sociale kernbehoeftes van de Amerikaanse psycholoog Susan Fiske om inzichtelijk te maken hoe YETS de jongeren vooruithelpt. Dit verhaal hebben we ook getoetst bij de jongeren en coaches, zodat zij zich er écht in herkennen. Het boek wordt omlijst door reflecties van Peter en interviews met vier topcoaches, waaronder Louis van Gaal en Alyson Annan.’

Wat zijn jullie bevindingen?

Judith Stuijt: ‘We hebben zes essentiële thema’s in de aanpak van YETS onderscheiden. Één van de bevindingen die daar als een rode draad doorheen loopt is de rol van coach. Hij is een rolmodel voor de jongeren, creëert veiligheid, geeft zelfvertrouwen en biedt perspectief. De coach gaat voor in kwetsbaarheid. Respect en discipline vormen de basis. Kom je bijvoorbeeld te laat of gebruik je straattaal, dan moet je altijd opdrukken. Dit lijkt misschien hard, maar deze regel geldt voor iedereen, ook voor de coaches.’ Sjoerd Segijn: ‘En voor ons! Afgelopen jaar hadden wij een bijeenkomst met de jongeren, waar wij te laat voor kwamen. Toen moesten wij dus ook opdrukken. Het mooie bij YETS is dat je ‘fout’ na het opdrukken altijd is vergeven. Je hoort er meteen weer bij.’ Judith Stuijt: ‘Ook het familiegevoel is heel belangrijk. Basketbal staat centraal, er wordt geoefend en toegewerkt naar de wedstrijden, maar de jongeren eten ook samen en maken gezamenlijk huiswerk. Tijdens het eten wordt er met elkaar gesproken en is er echt aandacht voor elkaar. Dit zijn veel jongeren niet gewend van huis uit.’ Sjoerd Segijn: ‘Dit maakt YETS ook bijzonder vind ik. Basketbal vormt het vehikel, maar er is meer. Er is veel ruimte voor dialoog en er wordt toegewerkt naar een sfeer van vertrouwen. De jongeren leren dat er vanuit vertrouwen en duidelijkheid veel geleerd kan worden, zoals dat je altijd op tijd moet zijn. Dit komt hen later ook van pas, bijvoorbeeld wanneer zij ergens moeten solliciteren.’ Judith: ‘Ze leren bij YETS als het ware life skills.’

Waarom is dit boek relevant voor andere organisaties?

Sjoerd Segijn: ‘Het spreekt voor zich dat je de YETS-omgeving niet één op één kunt vertalen naar organisaties, maar de aanbevelingen die we in het boek doen bieden belangrijke inzichten voor leidinggevenden. Er zijn een hoop organisaties waar immers niet rechtvaardig of consequent wordt gehandeld of waar het vertrouwen ver te zoeken is. De aanpak van YETS inspireert én helpt om het in de praktijk van organisaties beter te doen als het aankomt op gedragsverandering.’

Aan het eind van het boek geven jullie aanbevelingen. Welke aanbeveling vinden jullie het meest inspirerend voor andere organisaties?

Sjoerd Segijn: ‘Dat consequent zijn een gevoel van rechtvaardigheid geeft. En dat iedereen gelijkwaardig is door het hanteren van heldere kaders of regels. Het is goed dat leidinggevenden zich realiseren dat rechtvaardigheid een gevoel is en dat je er als leidinggevende alles aan moet doen om op een positieve manier aan dat gevoel bij te dragen.’ Judith Stuijt: ‘Dat het niet om het winnen van de wedstrijd gaat, maar om zelfontwikkeling. En dat dit tijd nodig heeft. Wanneer leidinggevenden medewerkers vooral de tíjd geven om zichzelf te ontwikkelen en om zich nieuwe vaardigheden eigen te maken, vergroot dit het zelfvertrouwen van medewerkers. Daarnaast is de voorbeeldfunctie van de coach of leidinggevende belangrijk: als deze zich kwetsbaar opstelt, durft de jongere of medewerker dit vervolgens ook te doen. Het is simpel, maar zo essentieel.’ Nieuwsgierig naar het boek? Gedragsverandering vanuit kwetsbaarheid verscheen in mei. Klik hier om meer te lezen of het boek te bestellen.

BIO

Sjoerd Segijn is adviseur bij TEN HAVE Change Management. Hij studeerde Sociale Geografie en Planologie aan de Universiteit Utrecht en behaalde een master Urban & Regional Planning aan de Universiteit van Amsterdam. Judith Stuijt is adviseur bij TEN HAVE Change Management. Ze studeerde psychologie aan de Universiteit Utrecht en behaalde een master Social, Health- and Organizational Psychology aan de Universiteit Utrecht.